مثنوی معنوی - دفتر سوم

مثنوی معنوی - دفتر سوم

مقدمه ای بر دفتر سوم مثنوی معنوی

مقدمه دفتر سوم مثنوی معنوی

 بخش ۱ - سرآغاز

بخش ۲ - قِصّه خورَندگانِ پیل بَچه از حرص و تَرکِ نصیحَتِ ناصح

بخش ۳ - بقیهٔ قصهٔ متعرضان پیل‌بچگان

بخش ۴ - بازگشتن به حِکایَت پیل

بخش ۵ - بیان آنکه خَطایِ مُحِّبان بهترست از صَواب بیگانگان بَرِ محبوب

بخش ۶ - اَمرِ حَق به موسی علیه السّلام که مَرا به دَهانی خوان که بِدان دَهان گناه نکرده‌ای

بخش ۷ - بیانِ آن که اَلله گفتنِ نیازمند، عینِ لَبَّیک گفتنِ حَق است

بخش ۸ - فَریفتنِ روستایی شهری را و به دعوت خواندنْ به لابِه و اِلْحاحِ بسیار

بخش ۹ - قصّهٔ اَهلِ سَبا و طاغی کردنِ نِعمَتْ ایشان را و در رسیدنِ شومیِ طُغیان و کفران در ایشان و بیانِ فضیلتِ شُکر و وَفا 

بخش ۱۰ - جمع آمدنِ اَهلِ آفت هر صَباحی بر دَرِ صومعهٔ عیسی علیه السّلام جِهَتِ طَلبِ شِفا به دعای او

بخش ۱۱ - باقیِ قِصّهٔ اَهلِ سَبا

بخش ۱۲ - بقیّهٔ داستانِ رفتنِ خواجه به دَعوتِ روستایی سویِ دِه

بخش ۱۳ - دَعوتِ بازْ بَطّان را از آبْ به صَحرا

بخش ۱۴ - قصّهٔ اَهْلِ ضَروان و حیلَت کردنِ ایشان تا بی‌زحمتِ درویشانْ باغ‌ها را قِطاف کنند

بخش ۱۵ - روان شدن خواجه به سویِ ده

بخش ۱۶ - رفتنِ خواجه و قومَش به سویِ دِه

بخش ۱۷ - نواختنِ مَجنون آن سگ را کی مُقیمِ کویِ لیلی بود

بخش ۱۸ - رَسیدنِ خواجه و قَوْمَش به دِه و نادیده و ناشناخته آوردنِ روستایی ایشان را

بخش ۱۹ - افتادنِ شَغال در خُمّ رنگ و رَنگین شُدن و دَعویِ طاوسی کردن میانِ شَغالان 

بخش ۲۰ - چَرب کردنِ مَردِ لافی لب و سَبْلَتِ خود را هر بامداد به پوست دُنْبه و بیرون آمدن میانِ حَریفانْ که من چُنین خورده‌ام و چُنان

بخش ۲۱ - ایمِن بودنِ بَلعَمِ باعور که اِمتِحان ها کرد حَضرت او را و از آن ها روی سپید آمده بود 

بخش ۲۲ - دَعویِ طاوسی کردنِ آن شَغال که در خُمِ صَبّاغ اُفْتاده بود

بخش ۲۳ - تَشبیهِ فرعون و دَعویِ اُلوهیَّتِ او بِدان شَغال که دَعویِ طاووسی می‌کرد

بخش ۲۴ - تفسیرِ وَلَتَعْرِفَنَّهُمْ فی لَحْنِ الْقَوْل

بخش ۲۵ - قِصّهٔ هاروت و ماروت و دلیریِ ایشان بر اِمْتِحاناتِ حَق تَعالیٰ

بخش ۲۶ - قِصّهٔ خواب دیدنِ فرعونْ آمدنِ موسیٰ را عَلَیْهِ السَّلام و تَدارکْ اندیشیدن

بخش ۲۷ - به میدان خواندنِ بنی اسرائیل برای حیلهٔ ولادتِ موسیٰ عَلَیْهِ السَّلام

بخش ۲۸ - حِکایَت

بخش ۲۹ - بازگشتنِ فرعون از میدان به شهر شاد به تَفْریقِ بنی اسرائیل از زنانشان در شبِ حَمْل

بخش ۳۰ - جمع آمدنِ عِمْران به مادرِ موسیٰ و حامله شُدنِ مادرِ موسیٰ عَلَیْهِ‌السَّلام

بخش ۳۱ - وَصیَّت کردنِ عِمْران جُفتِ خود را بعد از مُجامَعَت که مرا ندیده باشی 

بخش ۳۲ - تَرسیدنِ فرعون از آن بانگ

بخش ۳۳ - پیدا شُدنِ اِسْتارهٔ موسیٰ عَلَیْهِ السَّلام بر آسْمان و غَریوِ مُنَجِّمان در میدان

بخش ۳۴ - خواندنِ فرعونْ زنانِ نوزاده را سویِ میدان هم جِهَتِ مَکْر

بخش ۳۵ – به وجود آمدنِ موسیٰ و آمدنِ عَوانان به خانهٔ عِمْران و وَحی آمدن به مادرِ مُوسیٰ که موسیٰ را در آتش انداز

بخش ۳۶ - وَحی آمدن به مادرِ موسیٰ که موسیٰ را در آب اَفْکن

بخش ۳۷ - حِکایَتِ مارگیر که اَژدَهایِ فَسُرده را مُرده پِنْداشت در ریسمان هاش پیچید و آوَرْد به بغداد

بخش ۳۸ - تَهدید کردنِ فرعونْ موسیٰ را عَلَیْهِ السَّلام

بخش ۳۹ - جواب موسی فرعون را در تهدیدی که می کردش

بخش ۴۰ - پاسخِ فرعونْ موسیٰ را عَلَیْهِ السَّلام

بخش ۴۱ - جوابِ موسیٰ فرعون را

بخش ۴۲ - جوابِ فرعونْ موسیٰ را و وَحی آمدنْ موسیٰ را عَلَیْهِ‌السَّلام

بخش ۴۳ - مُهْلَت دادنِ موسیٰ عَلَیْهِ‌السَّلام فرعون را تا ساحِران را جَمع کُند از مَداین

بخش ۴۴ - فرستادنِ فرعون به مَداین در طَلَبِ ساحِران

بخش ۴۵ - خواندنِ آن دو ساحِر پدر را از گور و پُرسیدن از رَوانِ پدر حقیقتِ موسیٰ عَلَیه السَّلام 

بخش ۴۶ - جواب گفتنِ ساحِرِ مُرده با فرزندانِ خود

بخش ۴۷ - تَشبیه کردنِ قُرآنِ مَجید را به عَصایِ موسیٰ و وَفاتِ مُصْطَفیٰ را عَلَیْهِ السَّلام نمودنْ به خوابِ موسیٰ و قاصِدانِ تَغییرِ قرآن را با آن دو ساحِر بَچه که قَصْدِ بُردَنِ عَصا کردند چون موسیٰ را خُفته یافتند

بخش ۴۸ - جمع آمدنِ ساحِران از مَداین پیشِ فرعون و تَشریف ها یافتن و دست بر سینه زدن در قَهْرِ خَصْمِ او که این بر ما نویس

بخش ۴۹ - اِخْتلاف کردن در چگونگی و شَکلِ پیل

بخش ۵۰ - توفیقْ میانِ این دو حَدیث که اَلرِّضا بِالْکُفْرِ کُفْرٌ و حَدیثِ دیگر مَنْ لَمْ یَرْضَ بِقَضائی فَلْیَطْلُبْ رَبٌّا سِوائی

بخش ۵۱ - مَثَل در بیانِ آن که حیرت مانِعِ بَحث و فِکْرت است

بخش ۵۲ - حِکایَت

بخش ۵۳ - داستانِ مشغول شُدنِ عاشقی به عشقْ‌نامه خواندن و مطالعه کردنِ عشقْ‌نامه درحُضورِ معشوقِ خویش و معشوقْ آن را ناپَسَند داشتن که طَلَبُ الدَّلیلِ عِنْدَ حُضورِ الْمَدْلولِ قَبیحٌ وَالْاِشْتِغالُ بِالْعِلْمِ بَعْدَ الْوصولِ اِلَی الْمَعْلومِ مَذْمومٌ

بخش ۵۴ - حِکایَتِ آن شخص که در عَهْدِ داوود شب و روز دُعا می‌کرد که مرا روزیِ حَلال دِهْ بی رَنج

بخش ۵۵ - دویدنِ گاو در خانهٔ آن دُعا کُننده به اِلْحاح. قالَ النَّبیُ صَلَّی اللهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ اِنَّ اللهَ یُحِبُّ الْمُلِحّینَ فِی الدُّعا زیرا عینِ خواست از حَقْ تَعالیٰ و اِلْحاحْ خواهنده را بِهْ است از آنچه می‌خواهد آن را ازو

بخش ۵۶ - عُذر گفتنِ نَظْم کُننده و مَدَد خواستن

بخش ۵۷ - بَیانِ آن که عِلْم را دو پَر است و گُمان را یک پَر است ناقص آمد ظَن به پَرواز اَبْتَر است مِثالِ ظَنّ و یَقین در عِلْم

بخش ۵۸ - مِثالِ رَنجور شُدنِ آدمی به وَهْمِ تَعْظیمِ خَلْق و رَغْبَتِ مُشتریان به وِیْ و حِکایَتِ مُعلِّم

بخش ۵۹ - عُقولِ خلق مُتفاوت است در اصلِ فِطْرَت و نَزدِ مُعْتَزِله مُتساوی‌ست تَفاوتِ عُقولْ از تَحصیلِ عِلْم است

بخش ۶۰ - در وَهْم اَفکَندنِ کودکانْ اُستاد را

بخش ۶۱ - بیمار شُدنِ فرعون هم به وَهْم از تَعْظیمِ خَلْقان

بخش ۶۲ - رَنْجور شُدنِ اوستاد به وَهْم

بخش ۶۳ - در جامهٔ خوابْ اُفتادنِ اُسْتاد و نالیدنِ او از وَهْمِ رَنجوری

بخش ۶۴ - دُوُم بار وَهْم اَفکَندن کودکانْ اُستاد را که او را از قرآن خواندنِ ما دَردِ سَر اَفْزاید

بخش ۶۵ - خَلاص یافتنِ کودکان از مَکْتَب بِدین مَکْر

بخش ۶۶ - رَفْتنِ مادرانِ کودکانْ به عیادتِ اوسْتاد

 بخش ۶۷ - در بیانِ آن که تَنْ روح را چون لباسی است و این دستْ آستینِ دستِ روح است و این پایْ موزهٔ پایِ روح است

بخش ۶۸ - حِکایَتِ آن درویش که در کوه خَلْوَت کرده بود و بیانِ حَلاوتِ اِنْقِطاع و خَلْوَت و داخل شُدن دَرین مَنْقَبَت که اَنَا جَلیسُ مَنْ ذَکَرَنی و اَنیسُ مَنْ اِسْتَاْنَسَ بی گَر با همه‌یی چو بی مَنی بی همه‌یی وَرْ بی همه‌یی چو با مَنی با همه‌یی

بخش ۶۹ - دیدنِ زَرگَر عاقِبَتِ کار را و سُخَن بر وِفْقِ عاقِبَتْ گفتن با مُسْتَعیرِ تَرازو

بخش ۷۰ - بقیّهٔ قِصّهٔ آن زاهِدِ کوهی که نَذْر کرده بود که میوهٔ کوهی از درخت باز نکُنم و درخت نَفْشانَم و کسی را نگویم صَریح و کِنایَت که بِیَفْشان آن خورَم که باد اَفْکَنده باشد از درخت

بخش ۷۱ - تَشبیهِ بَند و دامِ قَضا به صورتْ پنهان به اَثَرْ پیدا

بخش ۷۲ - مُضْطَرب شُدنِ فَقیرِ نَذْر کرده به کَندنِ اَمْرود از درخت و گوشْمالِ حَقْ رَسیدن بی مُهْلَت

بخش ۷۳ - مُتَّهَم کردنِ آن شیخ را با دُزدان و بُریدنِ دَستش را

بخش ۷۴ - کَراماتِ شیخِ اَقْطَع و زَنْبیل بافتنِ او به دو دست

بخش ۷۵ - سَبَبِ جُراتِ ساحِرانِ فرعونْ بر قَطْعِ دست و پا

بخش ۷۶ - حِکایَتِ اَسْتَر پیشِ شُتُر که من بسیار در رو می‌افتم و تو نمی‌اُفْتی اِلّا به نادر

بخش ۷۷ - اِجْتِماعِ اَجْزایِ خَرِ عُزَیْر عَلَیْهِ السَّلام بعد از پوسیدن به اِذْنِ اللهْ و دَرهَم مُرَکَّب شُدنْ پیشِ چَشمِ عُزَیْر عَلَیْهِ السَّلام

بخش ۷۸ - جَزَع ناکردنِ شیخی بر مرگِ فرزندانِ خود

بخش ۷۹ - عُذْر گفتنِ شیخْ بَهرِ ناگِریستن بر فرزندان

بخش ۸۰ - قِصّهٔ خواندنِ شیخِ ضَریر مُصْحَف را در رو و بینا شُدَنْ وَقتِ قِرائَت

بخش ۸۱ - صَبرکردنِ لُقْمانْ چون دید که داوود حَلْقه‌ها می‌ساخت از سوآل کردن با این نِیَّت که صَبر از سوآل موجِبِ فَرَج باشد

بخش ۸۲ - بقیّهٔ حِکایَتِ نابینا و مُصْحَف

بخش ۸۳ - صِفَتِ بعضی اَوْلیا که راضی‌اَند به اَحْکام و لابِه نکُنند که این حُکْم را بِگَردان

بخش ۸۴ - سوآل کردنِ بُهْلول آن درویش را

بخش ۸۵ - قِصّهٔ دَقوقی رَحْمَةُ اللهِ عَلَیْهِ و کَراماتَش

بخش ۸۶ - بازگشتن به قِصّهٔ دَقوقی
بخش ۸۷ - سِرِّ طَلَب کردنِ موسیٰ خِضْر را عَلَیْهِمَاالسَّلام با کَمالِ نُبوَّت و قُربَت
بخش ۸۸ - بازگشتن به قِصّهٔ دَقوقی
بخش ۸۹ - نِمودنِ مِثالِ هفت شمع سویِ ساحل

بخش ۹۰ - شُدنِ آن هفت شمع بر مِثالِ یک شمع

بخش ۹۱ - نِمودنِ آن شمع‌ها در نَظَرْ هفت مَرد

بخش ۹۲ - باز شُدنِ آن شمع ها هفت درخت

بخش ۹۳ - مَخْفی بودنِ آن درختان از چَشمِ خَلْق

بخش ۹۴ - یک درختْ شُدنِ آن هفت درخت
بخش ۹۵ - هفت مَرد شُدنِ آن هفت درخت
بخش ۹۶ - پیش رَفتنِ دَقوقی رَحْمَة الله عَلَیْهِ به اِمامَت
بخش ۹۷ - پیش رفتنِ دَقوقی به اِمامَتِ آن قَوْم
بخش ۹۸ - اِقْتِدا کردنِ قَوْم از پَسِ دَقوقی
بخش ۹۹ - بَیانِ اِشارتِ سلامْ سویِ دستِ راست در قیامَت از هَیْبَتِ مُحاسبه حَق از اَنْبیا اِسْتِعانَت و شَفاعَت خواستن

بخش ۱۰۰ - شَنیدنِ دَقوقی در میانِ نماز اَفْغانِ آن کَشتی که غَرقْ خواست شُدن

بخش ۱۰۱ - تَصوّراتِ مَردِ حازِم

بخش ۱۰۲ - دُعا و شَفاعَتِ دَقوقی در خَلاصِ کَشتی
بخش ۱۰۳ - اِنْکار کردنِ آن جَماعَت بر دُعا و شَفاعَتِ دَقوقی و پَرّیدنِ ایشان و ناپیدا شُدن در پَردهٔ غَیْب و حیران شُدنِ دَقوقی که بر هوا رفتند یا در زمین ؟

 بخش ۱۰۴ - بازْ شَرح کردنِ حِکایَتِ آن طالِبِ روزیِ حَلال بی‌کَسْب و رنج در عَهْدِ داوود عَلَیْهِ السَّلام و مُسْتَجاب شُدنِ دُعایِ او

بخش ۱۰۵ - رفتنِ هر دو خَصْم نَزدِ داوود عَلَیْهِ السَّلام

بخش ۱۰۶ - شَنیدنِ داوود عَلَیْهِ السَّلامْ سُخَنِ هر دو خَصْم و سوال کردن از مُدَّعیٰ عَلَیْه

بخش ۱۰۷ - حُکْم کردنِ داوود عَلَیْهِ السَّلام بر کُشندهٔ گاو

بخش ۱۰۸ - تَضَرُّعِ آن شَخْص از داوَریِ داوود عَلَیْهِ السَّلام

بخش ۱۰۹ - در خَلْوَت رَفتنِ داوود تا آنچه حَقّ است پیدا شود

بخش ۱۱۰ - حُکْم کردنِ داوود بر صاحِبِ گاو که از سَرِ گاوْ بَرخیز و تَشْنیعِ صاحبِ گاو بر داوود عَلَیْهِ السَّلام

بخش ۱۱۱ - حُکْم کردنِ داوود بر صاحِبِ گاو که جُمله مالِ خود را به وِیْ دِهْ

بخش ۱۱۲ - عَزْم کردنِ داوود عَلَیهِ السَّلامْ به خوانْدنِ خَلْقْ بِدان صَحرا که راز آشکارا کُند و حُجَّت ها را همه قَطْع کُند

بخش ۱۱۳ - گواهی دادنِ دست و پا و زبانْ بر سِرِّ ظالِمْ هم در دنیا

بخش ۱۱۴ - بُرون رفتنِ خَلْق به سویِ آن درخت

بخش ۱۱۵ - قِصاص فَرمودنِ داوود عَلَیْهِ السَّلام خونی را بعد از اِلْزامِ حُجَّت بَرو

بخش ۱۱۶ - بَیان آن که نَفْسِ آدمی به جایِ آن خونی ست که مُدَّعیِ گاو گشته بود و آن گاوْ کُشنده عقل است و داوود حَقْ است یا شیخ که نایبِ حَق است که به قُوَّت و یاریِ او تَوانَد ظالِم را کُشتن و توانگر شُدن به روزیِ بی‌کَسْب و بی‌حساب

بخش ۱۱۷ - گُریختنِ عیسیٰ عَلَیْهِ السَّلامْ فَرازِ کوه از اَحْمَقان

بخش ۱۱۸ - قِصّهٔ اَهْلِ سَبا و حِماقَتِ ایشان و اَثَر ناکردنِ نَصیحَتِ اَنْبیا در اَحْمَقان

بخش ۱۱۹ - شَرحِ آن کورِ دوربین و آن کَرِ تیزشِنو و آن بِرِهنه درازْ دامَن

بخش ۱۲۰ - صِفَتِ خُرَّمیِ شهرِ اَهْلِ سَبا و ناشُکریِ ایشان

 بخش ۱۲۱ - آمدنِ پیغامْبرانِ حَقْ به نَصیحَتِ اَهْلِ سَبا

بخش ۱۲۲ - مُعْجزه خواستنِ قَوْم از پیغامبران

بخش ۱۲۳ - مُتَّهَم داشتنِ قَوْمْ اَنْبیا را

بخش ۱۲۴ - حِکایَتِ خرگوشان که خرگوشی راپیشِ پیل فرستادند که بگو که من رَسولِ ماهِ آسمانَم پیشِ تو که ازین چَشمه آب حَذَر کُن چُنان که در کتابِ کَلیله تمام گفته است

 بخش ۱۲۵ - جواب گفتنِ اَنْبیا طَعْنِ ایشان را و مَثَل زدنْ ایشان را

 بخش ۱۲۶ - بَیانِ آن که هر کَس را نَرسَد مَثَل آوردنْ خاصه در کارِ اِلٰهی

 بخش ۱۲۷ – مَثَل ها زدنِ قَوْمِ نوح به اِسْتِهْزا در زمانِ کَشتی ساختن

بخش ۱۲۸ - حِکایَتِ آن دُزد که پُرسیدند چه می‌کُنی نیمْ‌شب در بُنِ این دیوار ؟ گفت دُهُل می‌زَنَم

بخش ۱۲۹ - جوابِ آن مَثَل که مُنْکِران گفتند از رِسالَت خرگوش پیغامْ به پیلْ از ماهِ آسْمان

بخش ۱۳۰ - مَعنیِ حَزْم و مِثالِ مَردِ حازِم

بخش ۱۳۱ - وَخامَتِ کارِ آن مُرغْ که تَرکِ حَزْم کرد از حِرص و هوا

بخش ۱۳۲ - حکایَتِ نَذْر کردنِ سگانْ هر زمستان که این تابستان چون بِیایَد خانه سازیم از بَهرِ زمستان را

بخش ۱۳۳ - مَنْع کردنْ مُنْکِرانْ اَنْبیا را عَلَیْهِ السَّلامْ از نَصیحَت کردن و حُجَّت آوردنِ جَبْریانه

بخش ۱۳۴ - جوابِ اَنْبیا عَلَیهِمُ السَّلام مَر جَبْریان را

بخش ۱۳۵ - مُکَرَّر کردنِ کافِرانْ حُجَّت هایِ جَبْریانه را

بخش ۱۳۶ - باز جوابِ اَنْبیا عَلَیْهِمْ السَّلامْ ایشان را

بخش ۱۳۷ - مُکَرَّر کردنِ قَوْمْ اِعْتراضِ تَرجیَه بر اَنْبیا عَلَیْهِمُ‌السَّلام

بخش ۱۳۸ - باز جوابِ اَنْبیا عَلَیْهِمُ السَّلام

 بخش ۱۳۹ - حِکْمَتِ آفریدنِ دوزخْ آن جهان و زندانْ این جهانْ تا مَعْبدِ مُتِکَبِّران باشد که اِئْتیا طَوْعًا اَوْ کَرْهًا

بخش ۱۴۰ - بیانِ آن که حَق تَعالیٰ صورتِ مُلوک را سَبَبِ مُسَخَّر کردنِ جَبّاران که مُسَخَّرِ حَقْ نباشند ساخته است چُنان که موسیٰ عَلَیه السَّلام بابِ صَغیر ساخت بر رَبْضِ قُدْس جِهَتِ رُکوعِ جَبّارانِ بَنی اسرائیل وَقتِ دَر آمدن که اُدخُلُوا الْبابَ سُجَّدًا وَ قولوا حِطَّةٌ

بخش ۱۴۱ - قِصّه عشقِ صوفی بر سُفرهٔ تَهی

بخش ۱۴۲ - مخصوص بودنِ یَعْقوب عَلَیْهِ السَّلام به چَشیدنِ جامِ حَق از رویِ یوسُف و کَشیدنْ بویِ حَقْ از بویِ یوسُف و حِرْمانِ برادران و غَیْرِ هِم ازین هر دو

بخش ۱۴۳ - حِکایَتِ امیر و غُلامَش کِه نمازْ باره بود و اُنْسِ عَظیم داشت در نماز و مُناجاتْ با حَق

بخش ۱۴۴ - نومید شُدنِ اَنْبیا از قَبول و پَذیرایِ مُنْکِرانْ قَوْلَهُ حَتّیٰ اِذَا اسْتَیْاَسَ الرُّسُل

بخش ۱۴۵ - بَیانِ آن که ایمانِ مُقَلِّد خَوْف است و رَجا

بخش ۱۴۶ - بَیانِ آن که رَسولْ عَلَیْهِ السَّلامْ فرمود اِنَّ لِلهِ تَعالیٰ اَوْلیاءَ اَخْفیاءَ

بخش ۱۴۷ - حِکایَتِ مِنْدیل در تَنورِ پُر آتش انداختنِ اَنَس رَضِیَ اللهُ عَنْهُ و ناسوختن

بخش ۱۴۸ - قِصّهٔ فریاد رَسیدنِ رَسولْ عَلَیْهِ السَّلام کاروانِ عَرَب را که از تشنگی و بی‌آبی دَرمانده بودند و دلْ بر مرگْ نَهاده شُتُران و خَلْقْ زبان بُرون انداخته

بخش ۱۴۹ - مَشکِ آن غُلام ازغَیْب پُر آب کردن به مُعْجزه و آن غُلامِ سیاه را سِپیدرو کردن به اِذْنِ اللهِ تَعالیٰ

بخش ۱۵۰ - دیدنِ خواجه غُلامِ خود را سِپید و ناشِناختن که اوست و گفتن که غُلامِ مرا تو کُشته‌یی خونَت گرفت و خدا تو را به دستِ من انداخت

بخش ۱۵۱ - بَیانِ آن که حَقْ تَعالی هرچه داد و آفرید از سَماوات و اَرَضین و اَعْیان و اَعْراض همه به اِسْتِدْعایِ حاجَت آفرید خود را مُحتاجِ چیزی باید کردن تا بِدَهَد که اَمَّنْ یُجیبُ الْمُضْطَرَّ اِذا دَعاهُ اِضْطِرار گواهِ اِسْتِحْقاق است

بخش ۱۵۲ - آمدنِ آن زنِ کافِر با طِفْلِ شیرخواره به نزدیکِ مُصْطَفیٰ عَلَیْهِ السَّلام و ناطِق شُدنِ عیسی‌وار به مُعْجزاتِ رَسول صَلَی اللهُ عَلَیْهِ وَ سَلَّم

بخش ۱۵۳ - رُبودنِ عُقاب موزهٔ مُصْطَفیٰ عَلَیْهِ السَّلام و بُردن بر هوا و نِگون کردن و از موزه مارِ سیاه فُرو افتادن

بخش ۱۵۴ - وَجْهِ عِبْرَت گرفتن ازین حِکایَت و یَقین دانستن که اِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرا

بخش ۱۵۵ - اِسْتِدعایِ آن مَرد از موسیٰ زبانِ بَهایم با طیور

بخش ۱۵۶ - وَحی آمدن از حَقْ تَعالیٰ به موسیٰ که بیاموزَش چیزی که اِسْتِدعا کُند یا بعضی از آن

بخش ۱۵۷ - قانِع شُدنِ آن طالِبْ به تَعلیمِ زبانِ مُرغِ خانگی و سگ و اِجابَتِ موسیٰ عَلَیْهِ السَّلام

بخش ۱۵۸ - جوابِ خروسْ سگ را

بخش ۱۵۹ - خَجِل گشتنِ خروس پیشِ سگْ به سَبَبِ دروغ شُدن در آن سه وَعْده

بخش ۱۶۰ - خَبَر کردنِ خروس از مرگِ خواجه

بخش ۱۶۱ - دَویدنِ آن شخص به سویِ موسیٰ به زِنْهار چون از خروس خَبَرِ مرگِ خود شَنید

بخش ۱۶۲ - دُعاکردنِ موسیٰ آن شخص را تا به ایمان رَوَد از دنیا

بخش ۱۶۳ - اِجابَت کردنِ حَق تَعالیٰ دُعایِ موسیٰ را عَلَیْهِ السَّلام

بخش ۱۶۴ - حِکایَتِ آن زنی که فرزندش نمی‌زیست بِنالید جواب آمد که آن عِوَضِ ریاضَتِ توست و به جایِ جِهادِ مُجاهدان است تو را

بخش ۱۶۵ - دَر آمدنِ حَمْزه رَضِیَ اللهُ عَنْهُ در جنگ بی‌زِرِه

بخش ۱۶۶ - جوابِ حَمْزه مَر خَلْق را

بخش ۱۶۷ - حیله دَفْعِ مَغْبون شُدن در بَیْع و شِرا

بخش ۱۶۸ - وَفات یافتنِ بِلالْ رَضِیَ اللهُ عَنْهُ با شادی

بخش ۱۶۹ - حِکْمَتِ ویران شُدنِ تَنْ به مرگ

بخش ۱۷۰ - تَشبیهِ دنیا که به ظاهِر فَراخ است و به مَعنی تَنگْ و تَشْبیهِ خواب که خَلاص است ازین تَنگی

بخش ۱۷۱ - بَیانِ آن که هرچه غَفلَت و غَم و کاهِلی و تاریکی است همه از تَن است که اَرْضی است و سُفْلی

بخش ۱۷۲ - تَشْبیهِ نَصّ با قیاس

بخش ۱۷۳ - آدابُ الْمُسْتَمِعین وَالْمُریدین عِنْدَ فَیْضِ الْحِکْمَةَ مِنْ لِسانِ الشَّیخ

بخش ۱۷۴ - شناختنِ هر حیوانی بویِ عَدوِّ خود را و حَذَر کردن و بَطالَت و خَسارَتِ آن کَس که عَدوِّ کسی بُوَد که ازو حَذَر ممکن نیست و فِرار مُمکن نی و مُقابِله مُمکن نی

بخش ۱۷۵ - فَرقِ میانِ دانستنِ چیزی به مِثال و تَقْلید و میانِ دانستنِ ماهیَّتِ آن چیز

بخش ۱۷۶ - جَمع و توفیقِ میانِ نَفی و اثباتِ یک چیز از روی نِسْبَت و اختلافِ جِهَت

بخش ۱۷۷ - مسئلهٔ فَنا و بَقایِ دَرویش

بخش ۱۷۸ - قِصّه وکیلِ صَدْرِ جهان که مُتَّهَم شُد و از بُخارا گُریخت از بیمِ جان باز عشقش کَشید رو کَشان که کارِ جانْ سَهْل باشد عاشقان را

 بخش ۱۷۹ - پیدا شُدنِ روحُ الْقُدُس به صورتِ آدمی بر مَریَم به وَقتِ بِرِهنگی و غسل کردن و پناه گرفتن به حَقْ تَعالیٰ

بخش ۱۸۰ - گفتنِ روحُ الْقُدُس مَریَم را که من رَسولِ حَقَّم به تو آشفته مَشو و پنهان مَشو از من که فرمانْ این است

بخش ۱۸۱ - عَزْم کردنِ آن وکیل از عشق که رجوع کُند به بُخارا لااُبالی‌وار

بخش ۱۸۲ - پُرسیدنِ معشوقی از عاشقِ غریبِ خود که از شهرها کدام شهر را خوش‌تَر یافتی و انبوه‌تر و مُحتَشَم‌تَر و پُر نِعْمَت‌تَر و دل‌گُشاتَر ؟

بخش ۱۸۳ - مَنْع کردنِ دوستانْ او را از رُجوع کردن به بُخارا و تَهدید کردن و لااُبالی گفتنِ او

بخش ۱۸۴ - لااُبالی گفتنِ عاشقْ ناصِح و عاذِل را از سَرِ عشق

بخش ۱۸۵ - رو نَهادنِ آن بَندهٔ عاشقْ سویِ بُخارا

بخش ۱۸۶ - دَر آمَدنِ آن عاشقِ لااُبالی در بُخارا و تَحْذیر کردنِ دوستانْ او را از پیدا شُدن

بخش ۱۸۷ - جواب گفتنِ عاشقْ عاذِلان را و تَهدید کُنندگان را

بخش ۱۸۸ - رَسیدنِ آن عاشقْ به معشوقِ خویش چون دست از جانِ خود بِشُست

 بخش ۱۸۹ - صِفَتِ آن مَسجد که عاشق‌کُش بود و آن عاشقِ مرگْ‌جویِ لا اُبالی که دَرو مِهْمان شُد

بخش ۱۹۰ - مِهْمان آمدن در آن مَسجد

بخش ۱۹۱ - مَلامَت کردنِ اَهْلِ مَسجد مِهْمانِ عاشق را از شبْ خُفتن در آن جا و تَهدید کردن مَر وِرا

بخش ۱۹۲ - جواب گفتنِ عاشقْ عاذِلان را

بخش ۱۹۳ - عشقِ جالینوس بَرین حَیاتِ دنیا بود که هُنرِ او همین جا به کار می‌آید هُنری نَوَرْزیده است که در آن بازار به کار آید آن جا خود را به عَوامْ یکسان می‌بیند

بخش ۱۹۴ - دیگر باره مَلامَت کردنِ اَهْلِ مَسجد مِهْمان را از شبْ خُفتن در آن مَسجد

 بخش ۱۹۵ - گفتنِ شَیْطانْ قُریش را که به جنگِ اَحمَد آیید که یاری ها کُنم وقبیلهٔ خود را به یاری خوانم و وَقتِ مُلاقاتِ صَفَّیْن گُریختن

بخش ۱۹۶ - مُکَرَّر کردنِ عاذِلانْ پَند را بر آن مِهْمانِ آن مَسجدِ مِهْمان کُش

بخش ۱۹۷ - جواب گفتنِ مِهْمان ایشان را و مَثَل آوردن به دَفْع کردنِ حارِسِ کِشت به بانگِ دَف از کِشتْ شُتُری را که کوسِ مَحْمودی بر پُشتِ او زَدَندی

بخش ۱۹۸ - تَمثیلِ گُریختنِ مومن و بی‌صَبریِ او در بَلا به اِضْطِراب و بی‌قَراریِّ نَخود و دیگر حَوایج در جوشِ دیگ و بر دَویدن تا بیرون جَهَنْد

بخش ۱۹۹ - تَمثیلِ صابر شُدنِ مومنْ چون بر شَرّ و خَیْرِ بَلا واقِف شود

بخش ۲۰۰ - عُذْر گفتنِ کَدْبانو با نَخود و حِکْمَتِ در جوش داشتنِ کَدْبانو نَخود را

بخش ۲۰۱ - باقیِ قِصّهٔ مِهْمانِ آن مَسجدِ مِهْمان کُش و ثَبات و صِدْقِ او

بخش ۲۰۲ - ذِکْرِ خیالِ بَد اندیشیدنِ قاصِرْ فَهْمان

 بخش ۲۰۳ - تفسیرِ این خَبَرِ مُصْطفیٰ عَلَیهِ السَّلام که لِلْقُرآنِ ظَهْرٌ و بَطْنٌ و لِبَطْنِهِ بَطْنٌ اِلیٰ سَبْعَةِ اَبْطُن

بخش ۲۰۴ - بَیان آن که رَفتنِ اَنْبیا و اَوْلیا به کوه ها و غارها جِهَتِ پنهان کردنِ خویش نیست و جِهَتِ خَوْفِ تَشْویشِ خَلْق نیست بلکه جِهَتِ اِرْشادِ خَلْق است و تَحْریض بر اِنْقِطاع از دنیا به قَدْرِ مُمکن

بخش ۲۰۵ - تَشْبیهِ صورتِ اَوْلیا و صورتِ کَلامِ اَوْلیا به صورتِ عَصایِ موسیٰ و صورتِ اَفْسونِ عیسیٰ عَلَیْهِمَا السَّلام

بخش ۲۰۶ - تفسیرِ یا جِبالُ اَوِّبی مَعَهُ وَالطَّیْرَ

بخش ۲۰۷ - جوابِ طَعْنه‌زَننده در مَثنوی از قُصورِ فَهْمِ خود

بخش ۲۰۸ - مَثَل زدن در رَمیدنِ کُرِّهٔ اسب از آب خوردن به سَبَبِ شُخولیدنِ سایِسان

بخش ۲۰۹ - بقیّهٔ ذِکْرِ آن مِهْمانِ مَسجدِ مِهْمان‌کُش

بخش ۲۱۰ - تَفسیرِ آیَتِ وَاَجْلِبْ عَلَیْهِمْ بِخَیْلِکَ وَ رَجِلِکَ

بخش ۲۱۱ - رَسیدنِ بانگِ طِلِسْمی نیمْ‌شبْ مِهْمانِ مَسجد را

بخش ۲۱۲ - مُلاقاتِ آن عاشق با صَدْرِ جهان

بخش ۲۱۳ - جَذْبِ هر عُنصری جِنْسِ خود را که در تَرکیبِ آدمی مُحْتَبَس شده است به غیرِ جِنْس

بخش ۲۱۴ - مُنْجَذْب شُدنِ جان نیز به عالَمِ اَرْواح و تَقاضایِ او و مَیْلِ او به مَقَرِّ خود و مُنْقَطِع شُدن از اَجْزایِ اجسام که کُندهٔ پایِ بازِ روح‌اَند

بخش ۲۱۵ - فَسْخِ عَزایِم و نَقْض‌ها جِهَتِ با خَبَر کردنْ آدمی را از آن که مالِک و قاهِرْ اوست و گاهْ گاهْ عَزْمِ او را فَسْخ ناکردن و نافِذ داشتن تا طَمَعْ او را بر عَزْم کردن دارد تا باز عَزْمَش را بِشْکَند تا تَنبیه بر تَنبیه بُوَد

بخش ۲۱۶ - نَظَرکردنِ پیغامبر عَلَیْهِ السَّلام به اسیران و تَبَسُّم کردن و گفتن که عَجِبْتُ مِنْ قَوْمٍ یُجَرّونَ اِلَی الْجَنَّةِ بِالْسَّلاسِلِ وَ الْاَغْلالِ

بخش ۲۱۷ - تفسیرِ این آیَت که اِنْ تَسْتَفْتِحوا فَقَدْ جاءَکُمُ الْفَتْحْ اَلآیَه ‌ای طاعِنان می‌گفتید که از ما و مُحمَّد عَلَیْهِ السَّلامْ آن کِه حَقّ است فَتْح و نُصرتَش دِهْ و این بِدان می‌گفتید تا گُمان آید که شما طالِبِ حَقّید بی‌غَرَض اکنون مُحمَّد را نُصرت دادیم تا صاحِبِ حَق را بِبینید

بخش ۲۱۸ - سِرِّ آن که بی‌مُراد بازگشتنِ رَسول عَلَیْهِ السَّلام از حُدَیْبیّه حَقْ تَعالیٰ لَقَبِ آن فَتْح کرد که اِنّا فَتَحْنا که به صورتِ غَلَق بود و به مَعنیِ فَتْح چُنان که شکستنِ مُشکْ به ظاهرْ شِکَستن است و به مَعنی دُرُست کردن است مُشکیِ او را و تکمیلِ فَوایِدِ اوست

بخش ۲۱۹ - تَفسیرِ این خَبَر که مُصْطَفیٰ عَلَیْهِ السَّلام فرمود لا تُفَضِّلونی عَلیٰ یونُسَ بْنِ مَتّی

بخش ۲۲۰ - آگاه شُدنِ پیغامبر عَلَیْهِ السَّلام از طَعْنِ ایشان بر شَماتَتِ او

بخش ۲۲۱ - بَیانِ آن که طاغی در عینِ قاهِری مَقْهور است و در عینِ مَنْصوری مَأْسور

بخش ۲۲۲ - جَذْبِ معشوقْ عاشق را مِنْ حَیْثُ لا یَعْلَمُهُ الْعاشِقُ وَ لا یَرْجوهُ وَ لا یَخْطُرُ بِبالِهِ وَ لا یَظْهَرُ مِنْ ذٰلِکَ الْجَذْبِ اَثَرٌ فِی الْعاشِقِ اِلَّا الْخَوْفُ الْمَمْزوجُ بِالْیَأسِ مَعَ دَوامِ الطَّلَب

بخش ۲۲۳ - دادْ خواستنِ پَشّه از بادْ به حَضرتِ سُلَیمان عَلَیْهِ السَّلام

بخش ۲۲۴ - اَمْرکردنِ سُلَیمان عَلَیْهِ السَّلام پَشّهٔ مُتِظَلِّم را به اِحْضارِ خَصْمْ به دیوانِ حُکْم

بخش ۲۲۵ - نَواختنِ معشوقْ عاشقِ بیهوش را تا به هوش باز آید

بخش ۲۲۶ - با خویش آمدنِ عاشقِ بی‌هوش و رویْ آوردن به ثَنا و شُکرِ معشوق

بخش ۲۲۷ - حِکایَتِ عاشقی درازهِجْرانی بسیار اِمْتِحانی

بخش ۲۲۸ - یافتنِ عاشقْ معشوق را و بَیان آن که جوینده یابنده بُوَد که فَمَنْ یَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَیرًا یَرَهُ